Mạch máu nhân tạo

Tổng quan

Mạch máu nhân tạo là vật liệu dệt y sinh dùng để thay thế hoặc bắc cầu qua đoạn mạch máu bị tổn thương, tắc nghẽn trong phẫu thuật tim mạch. Vật liệu phải có độ tương thích sinh học cao, không gây phản ứng đào thải hay hình thành cục máu đông bất thường khi tiếp xúc lâu dài với dòng máu lưu thông liên tục trong cơ thể.

Tùy vị trí cấy ghép trong cơ thể, mạch máu nhân tạo được thiết kế với đường kính, độ đàn hồi và cấu trúc thành ống khác nhau để mô phỏng gần nhất đặc tính cơ học của mạch máu tự nhiên, đảm bảo dòng máu lưu thông ổn định qua đoạn ống cấy ghép trong nhiều năm.

Thành phần và cấu tạo

Vật liệu phổ biến nhất là sợi polyester (Dacron) dệt thành ống, hoặc màng ePTFE (expanded PTFE) kéo giãn tạo cấu trúc vi lỗ. Bề mặt trong ống đôi khi được xử lý thêm lớp collagen hoặc heparin để cải thiện khả năng tương thích với máu và giảm nguy cơ hình thành huyết khối. Một số thiết kế còn có nếp gấp dạng ống xếp (crimped) giúp ống uốn cong linh hoạt mà không bị gập tắc dòng chảy, đặc biệt quan trọng ở những vị trí cấy ghép gần khớp gối, khớp háng nơi mạch máu tự nhiên phải uốn cong liên tục theo chuyển động của cơ thể.

Ưu điểm và nhược điểm

Ưu điểm

• Tương thích sinh học tốt, hạn chế phản ứng đào thải
• Độ bền cơ học cao, chịu được áp lực dòng máu lâu dài
• Cấu trúc ống xếp giúp uốn cong linh hoạt theo giải phẫu
• Đã được ứng dụng lâm sàng rộng rãi trong phẫu thuật tim mạch

Nhược điểm

• Chi phí sản xuất và cấy ghép cao
• Vẫn có nguy cơ hình thành huyết khối nếu không xử lý bề mặt phù hợp
• Đòi hỏi kỹ thuật phẫu thuật và theo dõi hậu phẫu chuyên sâu

• Phẫu thuật bắc cầu mạch vành: thay thế đoạn mạch vành bị tắc nghẽn.
• Phẫu thuật mạch máu ngoại biên: bắc cầu động mạch chi dưới, động mạch chủ.
• Lọc máu (chạy thận): tạo cầu nối động - tĩnh mạch cho bệnh nhân chạy thận.